Δακρυοκυστίτιδα: Αίτια, συμπτώματα και σύγχρονη αντιμετώπιση

Η δακρυοκυστίτιδα είναι η φλεγμονή του δακρυϊκού ασκού, μιας μικρής ανατομικής δομής που βρίσκεται στην εσωτερική γωνία του ματιού, κοντά στη βάση της μύτης. Εμφανίζεται συνήθως όταν παρεμποδίζεται η φυσιολογική αποχέτευση των δακρύων, με αποτέλεσμα τη συσσώρευσή τους και την ανάπτυξη μικροβιακής λοίμωξης.

Η πάθηση μπορεί να εκδηλωθεί με οξεία, επώδυνη φλεγμονή ή με χρόνια συμπτώματα, όπως επίμονη δακρύρροια και επαναλαμβανόμενες εκκρίσεις. Η έγκαιρη διάγνωση είναι σημαντική, καθώς η οξεία δακρυοκυστίτιδα μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές εάν δεν αντιμετωπιστεί κατάλληλα.

Σχηματική απεικόνιση της απόφραξης του ρινοδακρυϊκού πόρου, της φλεγμονής του δακρυϊκού ασκού και της χειρουργικής αποκατάστασης της αποχέτευσης των δακρύων.

Πώς λειτουργεί το αποχετευτικό σύστημα των δακρύων;

Τα δάκρυα παράγονται συνεχώς από τους δακρυϊκούς αδένες και είναι απαραίτητα για την προστασία και τη λίπανση της οφθαλμικής επιφάνειας.

Αφού καλύψουν την επιφάνεια του ματιού, συγκεντρώνονται στην εσωτερική γωνία των βλεφάρων και εισέρχονται σε δύο μικροσκοπικά ανοίγματα, τα δακρυϊκά σημεία. Από εκεί περνούν στα δακρυϊκά σωληνάρια, στον δακρυϊκό ασκό και στη συνέχεια μέσω του ρινοδακρυϊκού πόρου στη ρινική κοιλότητα.

Όταν αυτή η διαδρομή αποφραχθεί, τα δάκρυα λιμνάζουν μέσα στον ασκό, δημιουργώντας ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη μικροβίων.

Ποια είναι τα αίτια της δακρυοκυστίτιδας;

Η συχνότερη αιτία στους ενήλικες είναι η απόφραξη του ρινοδακρυϊκού πόρου, η οποία μπορεί να οφείλεται σε σταδιακή στένωση του αποχετευτικού συστήματος λόγω ηλικίας ή χρόνιας φλεγμονής.

Άλλες αιτίες περιλαμβάνουν προηγούμενους τραυματισμούς, φλεγμονώδεις παθήσεις της ρινικής κοιλότητας, χειρουργικές επεμβάσεις ή, σπανιότερα, όγκους της περιοχής.

Στα βρέφη μπορεί να υπάρχει συγγενής απόφραξη του ρινοδακρυϊκού πόρου, η οποία συνήθως αντιμετωπίζεται διαφορετικά από την επίκτητη απόφραξη των ενηλίκων.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Η οξεία δακρυοκυστίτιδα χαρακτηρίζεται από επώδυνη διόγκωση και ερυθρότητα στην εσωτερική γωνία του ματιού, δίπλα στη βάση της μύτης.

Συχνά συνυπάρχουν έντονη δακρύρροια, ευαισθησία στην πίεση της περιοχής και οίδημα των βλεφάρων. Σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζεται πυώδες έκκριμα από τα δακρυϊκά σημεία ή δημιουργείται απόστημα στον δακρυϊκό ασκό.

Αντίθετα, στη χρόνια μορφή μπορεί να κυριαρχούν η συνεχής υπερχείλιση δακρύων, οι βλεννώδεις εκκρίσεις και οι επαναλαμβανόμενες φλεγμονές, χωρίς απαραίτητα έντονο πόνο.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση βασίζεται κυρίως στο ιστορικό και στην κλινική εξέταση από τον οφθαλμίατρο.

Ελέγχεται η περιοχή του δακρυϊκού ασκού και αξιολογείται η λειτουργία του αποχετευτικού συστήματος. Όταν υποχωρήσει η οξεία φλεγμονή, μπορεί να πραγματοποιηθούν ειδικές δοκιμασίες για τον εντοπισμό της απόφραξης.

Σε ασυνήθιστες ή επιπλεγμένες περιπτώσεις ενδέχεται να χρειαστούν απεικονιστικές εξετάσεις.

Πώς αντιμετωπίζεται η οξεία δακρυοκυστίτιδα;

Η θεραπεία στοχεύει αρχικά στον έλεγχο της λοίμωξης και της φλεγμονής. Συνήθως χορηγείται αντιβιοτική αγωγή από το στόμα, η οποία επιλέγεται από τον ιατρό ανάλογα με τη βαρύτητα της λοίμωξης και τα χαρακτηριστικά του ασθενούς.

Σε σοβαρές περιπτώσεις, ιδιαίτερα όταν υπάρχει επέκταση της λοίμωξης στους γύρω ιστούς ή γενικά συμπτώματα, μπορεί να απαιτηθεί νοσηλεία και ενδοφλέβια χορήγηση αντιβιοτικών.

Τοπικά αντιβιοτικά κολλύρια ή αλοιφές μπορούν να χρησιμοποιηθούν συμπληρωματικά όταν υπάρχει σχετική ένδειξη, αλλά δεν υποκαθιστούν τη συστηματική θεραπεία.

Εάν σχηματιστεί απόστημα, μπορεί να χρειαστεί χειρουργική διάνοιξη και παροχέτευση του πύου. Η διαδικασία πραγματοποιείται από εξειδικευμένο ιατρό.

Ποια είναι η οριστική θεραπεία;

Όταν η δακρυοκυστίτιδα οφείλεται σε μόνιμη απόφραξη του ρινοδακρυϊκού πόρου, η αποτελεσματική αντιμετώπιση συχνά απαιτεί χειρουργική αποκατάσταση της αποχέτευσης των δακρύων.

Η επέμβαση ονομάζεται δακρυοασκορινοστομία (Dacryocystorhinostomy – DCR). Κατά τη διάρκειά της δημιουργείται μια νέα επικοινωνία ανάμεσα στον δακρυϊκό ασκό και τη ρινική κοιλότητα, παρακάμπτοντας το αποφραγμένο τμήμα.

Η επέμβαση μπορεί να πραγματοποιηθεί με εξωτερική χειρουργική προσπέλαση ή ενδοσκοπικά μέσω της μύτης. Συνήθως προγραμματίζεται αφού υποχωρήσει η οξεία λοίμωξη, αν και σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να πραγματοποιηθεί νωρίτερα.

Πότε χρειάζεται άμεση εξέταση;

Η εμφάνιση επώδυνου, ερυθρού οιδήματος στην εσωτερική γωνία του ματιού απαιτεί άμεση οφθαλμολογική αξιολόγηση.

Εάν συνυπάρχουν πυρετός, εκτεταμένο οίδημα, επιδείνωση της όρασης ή πόνος κατά τις κινήσεις του ματιού, χρειάζεται επείγουσα εξέταση, καθώς υπάρχει πιθανότητα επέκτασης της λοίμωξης.

Η έγκαιρη αντιμετώπιση της δακρυοκυστίτιδας περιορίζει τον κίνδυνο επιπλοκών, ενώ η αποκατάσταση της φυσιολογικής αποχέτευσης των δακρύων μπορεί να προσφέρει οριστική λύση στο πρόβλημα.