Γλαύκωμα Κλειστής Γωνίας: Μια επείγουσα απειλή για την όραση

Το γλαύκωμα κλειστής γωνίας είναι μια σοβαρή οφθαλμολογική πάθηση που προκαλείται όταν εμποδίζεται η φυσιολογική αποχέτευση του υδατοειδούς υγρού από το εσωτερικό του ματιού. Η απόφραξη αυτή μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης και σε βλάβη του οπτικού νεύρου.

Σε αντίθεση με το χρόνιο γλαύκωμα ανοικτής γωνίας, το οποίο συνήθως εξελίσσεται χωρίς συμπτώματα, η οξεία κρίση κλειστής γωνίας μπορεί να εκδηλωθεί ξαφνικά, με έντονο πόνο και απότομη μείωση της όρασης. Πρόκειται για επείγουσα κατάσταση που απαιτεί άμεση οφθαλμολογική αντιμετώπιση.

Σχηματική απεικόνιση του μηχανισμού γωνιακής σύγκλεισης και της αντιμετώπισης με περιφερική ιριδοτομή YAG Laser.

Τι σημαίνει «κλειστή γωνία»;

Στο πρόσθιο τμήμα του ματιού παράγεται συνεχώς ένα διαυγές υγρό, το υδατοειδές υγρό, το οποίο αποχετεύεται κυρίως μέσω ενός ειδικού συστήματος στη γωνία που σχηματίζεται ανάμεσα στον κερατοειδή και την ίριδα.

Στο γλαύκωμα κλειστής γωνίας, η περιφέρεια της ίριδας μετακινείται προς τα εμπρός και εμποδίζει την αποχέτευση του υγρού. Εάν η γωνία κλείσει απότομα και εκτεταμένα, η ενδοφθάλμια πίεση μπορεί να αυξηθεί πολύ γρήγορα, προκαλώντας το λεγόμενο οξύ επεισόδιο γωνιακής σύγκλεισης.

Δεν είναι όμως όλες οι μορφές γωνιακής σύγκλεισης οξείες. Σε ορισμένους ασθενείς η γωνία στενεύει ή κλείνει προοδευτικά, χωρίς έντονα προειδοποιητικά συμπτώματα.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;

Το γλαύκωμα κλειστής γωνίας εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, σε γυναίκες και σε ανθρώπους με υπερμετρωπία, οι οποίοι συχνά έχουν μικρότερο οφθαλμό και πιο ρηχό πρόσθιο θάλαμο.

Σημαντικοί παράγοντες κινδύνου είναι επίσης το οικογενειακό ιστορικό, ορισμένα ανατομικά χαρακτηριστικά της ίριδας και η αύξηση του πάχους του φυσικού φακού με την ηλικία.

Σε προδιατεθειμένα μάτια, η διαστολή της κόρης σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού ή μετά από ορισμένα φάρμακα μπορεί να πυροδοτήσει ένα οξύ επεισόδιο. Αυτό δεν σημαίνει ότι η φαρμακευτική διαστολή της κόρης είναι επικίνδυνη για όλους, αλλά ότι χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή σε ασθενείς με στενή γωνία.

Ποια είναι τα συμπτώματα του οξέος γλαυκώματος;

Το οξύ επεισόδιο γωνιακής σύγκλεισης εμφανίζεται συνήθως με έντονο πόνο στο μάτι, ισχυρή κεφαλαλγία, ερυθρότητα και αιφνίδια θόλωση της όρασης.

Χαρακτηριστική είναι επίσης η εμφάνιση φωτεινών στεφάνων γύρω από τα φώτα, ενώ ο ασθενής μπορεί να παρουσιάσει ναυτία ή εμέτους. Τα συμπτώματα είναι μερικές φορές τόσο έντονα ώστε να δίνουν την εντύπωση γενικότερου παθολογικού ή νευρολογικού προβλήματος.

Ο έντονος οφθαλμικός πόνος που συνοδεύεται από θολή όραση, ερυθρότητα ή ναυτία απαιτεί άμεση εξέταση σε οφθαλμολογική μονάδα επειγόντων περιστατικών.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση βασίζεται στην οφθαλμολογική εξέταση, τη μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης και την αξιολόγηση του προσθίου θαλάμου.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η γωνιοσκοπία, με την οποία ο οφθαλμίατρος εξετάζει τη γωνία αποχέτευσης. Συμπληρωματικά, η οπτική τομογραφία του προσθίου ημιμορίου (Anterior Segment OCT) ή η υπερηχογραφική βιομικροσκόπηση μπορούν να προσφέρουν χρήσιμες ανατομικές πληροφορίες.

Πώς αντιμετωπίζεται;

Στην οξεία κρίση, η πρώτη προτεραιότητα είναι η ταχεία μείωση της ενδοφθάλμιας πίεσης με κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος μόνιμης βλάβης του οπτικού νεύρου.

Στις περιπτώσεις που η σύγκλειση προκαλείται από κορικό αποκλεισμό, η πρωτη αντιμετώπιση περιλαμβάνει συνήθως την περιφερική ιριδοτομή με YAG Laser. Με τη μέθοδο αυτή δημιουργείται μια πολύ μικρή οπή στην περιφέρεια της ίριδας, επιτρέποντας στο υδατοειδές υγρό να παρακάμπτει το εμπόδιο και διευκολύνοντας τη διάνοιξη της γωνίας.

Σε άλλες περιπτώσεις όπου συνυπάρχει καταρράκτης μπορεί να απαιτηθεί  αφαίρεση του φυσικού φακού, χειρουργική ιριδεκτομή, ή άλλες επεμβάσεις, ανάλογα με τον μηχανισμό της σύγκλεισης της γωνίας και την κατάσταση του οφθαλμού.

Μπορεί να προληφθεί;

Η έγκαιρη αναγνώριση μιας ανατομικά στενής γωνίας μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη σοβαρών επεισοδίων. Σε επιλεγμένους ασθενείς μπορεί να συστηθεί προληπτική περιφερική ιριδοτομή ή αφαίρεση του κρυσταλλοειδούς φακού ύστερα από αξιολόγηση των ατομικών παραγόντων κινδύνου.

Μετά από οξύ επεισόδιο, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να εξετάζεται και ο άλλος οφθαλμός, καθώς συχνά παρουσιάζει παρόμοια ανατομικά χαρακτηριστικά.

Η σημασία της άμεσης αντιμετώπισης

Το γλαύκωμα κλειστής γωνίας μπορεί να προκαλέσει μόνιμη βλάβη στην όραση, εάν η αυξημένη πίεση παραμείνει χωρίς θεραπεία.

Η έγκαιρη διάγνωση και η άμεση θεραπευτική παρέμβαση αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για τη διατήρηση της όρασης και την αποφυγή σοβαρών επιπλοκών.