Η διπλωπία είναι η κατάσταση κατά την οποία ένα αντικείμενο γίνεται αντιληπτό ως δύο διαφορετικές εικόνες. Οι εικόνες μπορεί να εμφανίζονται η μία δίπλα στην άλλη, η μία πάνω από την άλλη ή διαγώνια.

Η διπλωπία μπορεί να οφείλεται σε μια σχετικά απλή οφθαλμολογική διαταραχή, όπως ο αστιγματισμός ή η ξηροφθαλμία, αλλά και σε σοβαρότερες παθήσεις που επηρεάζουν τους οφθαλμοκινητικούς μύες, τα νεύρα ή τον εγκέφαλο.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η διάκριση μεταξύ μονόφθαλμης και διόφθαλμης διπλωπίας. Η ξαφνική εμφάνιση διπλωπίας, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από πονοκέφαλο, πτώση βλεφάρου ή άλλα νευρολογικά συμπτώματα, απαιτεί επείγουσα ιατρική αξιολόγηση.

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ μονόφθαλμης και διόφθαλμης διπλωπίας;

Η μονόφθαλμη διπλωπία παραμένει ακόμη και όταν καλύψουμε το άλλο μάτι. Συνήθως οφείλεται σε διαταραχές του οπτικού συστήματος του συγκεκριμένου οφθαλμού, όπως αστιγματισμό, ανωμαλίες του κερατοειδούς, καταρράκτη ή αστάθεια της δακρυϊκής στιβάδας.

Η διόφθαλμη διπλωπία εμφανίζεται μόνο όταν και τα δύο μάτια είναι ανοικτά και εξαφανίζεται όταν καλύψουμε οποιοδήποτε από τα δύο.

Οφείλεται συνήθως σε διαταραχή της ευθυγράμμισης των οφθαλμών, με αποτέλεσμα ο εγκέφαλος να δέχεται δύο εικόνες που δεν μπορεί να συνδυάσει σωστά.

Ποιες είναι οι συχνότερες αιτίες διόφθαλμης διπλωπίας;

Στραβισμός: Η απόκλιση των οφθαλμών μπορεί να προκαλέσει διπλωπία, ιδιαίτερα όταν εμφανίζεται για πρώτη φορά στην ενήλικη ζωή ή όταν απορρυθμίζεται ένας προϋπάρχων στραβισμός.

Παράλυση οφθαλμοκινητικών νεύρων: Τα νεύρα που ελέγχουν τους μυς των ματιών μπορεί να επηρεαστούν από αγγειακές, φλεγμονώδεις ή νευρολογικές παθήσεις. Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι παραλύσεις της τρίτης, τέταρτης και έκτης εγκεφαλικής συζυγίας.

Θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια: Η φλεγμονή και η διόγκωση των οφθαλμοκινητικών μυών μπορεί να περιορίσουν την κινητικότητα των ματιών και να προκαλέσουν διπλωπία.

Μυασθένεια Gravis: Πρόκειται για αυτοάνοση πάθηση που επηρεάζει τη νευρομυϊκή λειτουργία. Μπορεί να προκαλεί διπλωπία που μεταβάλλεται μέσα στην ημέρα, συχνά μαζί με πτώση του άνω βλεφάρου.

Νευρολογικές παθήσεις: Εγκεφαλικά επεισόδια, φλεγμονώδη νοσήματα του κεντρικού νευρικού συστήματος, ανευρύσματα ή άλλες ενδοκρανιακές βλάβες μπορεί επίσης να εκδηλωθούν με διπλωπία.

Πότε η διπλωπία αποτελεί επείγον περιστατικό;

Η αιφνίδια εμφάνιση διόφθαλμης διπλωπίας απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση, επειδή μπορεί να αποτελεί το πρώτο σύμπτωμα μιας σοβαρής νευρολογικής ή αγγειακής διαταραχής.

Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα ακόλουθα συμπτώματα:

• Έντονος ή ασυνήθιστος πονοκέφαλος.
• Ξαφνική πτώση του άνω βλεφάρου.
• Διαφορά στο μέγεθος των κορών ή νέα διαστολή της μίας κόρης.
• Ζάλη, αστάθεια, δυσκολία στην ομιλία ή αδυναμία άκρων.
• Πόνος γύρω από το μάτι ή πίσω από αυτό.
• Διπλωπία μετά από τραυματισμό της κεφαλής.

Ο συνδυασμός διπλωπίας, πτώσης βλεφάρου και διαστολής της κόρης μπορεί να υποδηλώνει παράλυση του κοινού κινητικού νεύρου, η οποία απαιτεί επείγουσα διερεύνηση για πιθανό ενδοκρανιακό ανεύρυσμα.

Σε περίπτωση αιφνίδιας διπλωπίας με κάποιο από τα παραπάνω συμπτώματα, χρειάζεται άμεση μετάβαση σε τμήμα επειγόντων περιστατικών.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση ξεκινά με λεπτομερές ιστορικό, ώστε να διαπιστωθεί εάν η διπλωπία είναι μονόφθαλμη ή διόφθαλμη, πότε εμφανίστηκε και σε ποιες κατευθύνσεις του βλέμματος επιδεινώνεται.

Ο οφθαλμολογικός έλεγχος περιλαμβάνει μέτρηση της οπτικής οξύτητας, εξέταση της κινητικότητας των οφθαλμών, έλεγχο των κορικών αντανακλαστικών και ειδικές δοκιμασίες ευθυγράμμισης.

Με τη δοκιμασία κάλυψης (cover test) και τη χρήση πρισμάτων μπορεί να μετρηθεί με ακρίβεια η απόκλιση των οφθαλμών.

Ανάλογα με τα ευρήματα, μπορεί να χρειαστούν μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου και οφθαλμικών κόγχων, αγγειογραφικός έλεγχος ή ειδικές αιματολογικές εξετάσεις.

Πώς αντιμετωπίζεται η διπλωπία;

Η θεραπεία εξαρτάται από την υποκείμενη αιτία. Σε περιπτώσεις μονόφθαλμης διπλωπίας, η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει κατάλληλη διόρθωση της διαθλαστικής ανωμαλίας, θεραπεία της ξηροφθαλμίας ή αντιμετώπιση του καταρράκτη.

Στη διόφθαλμη διπλωπία, η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει πρισματικά γυαλιά, τα οποία βοηθούν στην ευθυγράμμιση των δύο εικόνων.

Η προσωρινή κάλυψη του ενός ματιού μπορεί να προσφέρει ανακούφιση από τα συμπτώματα, χωρίς όμως να θεραπεύει την αιτία.

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί βοτουλινική τοξίνη ή να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση στραβισμού για την αποκατάσταση της ευθυγράμμισης των οφθαλμών.

Όταν η διπλωπία σχετίζεται με νευρολογική, αγγειακή ή συστηματική πάθηση, η αντιμετώπιση της υποκείμενης νόσου αποτελεί την πρώτη προτεραιότητα.

Τι πρέπει να κάνετε εάν εμφανίσετε ξαφνικά διπλωπία;

Εάν αρχίσετε ξαφνικά να βλέπετε διπλά, μην οδηγήσετε και μην περιμένετε να υποχωρήσει το σύμπτωμα.

Αναζητήστε άμεσα ιατρική αξιολόγηση. Εάν συνυπάρχουν έντονη κεφαλαλγία, πτώση βλεφάρου, διαταραχές της κόρης ή νευρολογικά συμπτώματα, απευθυνθείτε αμέσως σε εφημερεύον νοσοκομείο.

Η διπλωπία είναι σύμπτωμα και όχι αυτοτελής διάγνωση. Η έγκαιρη διάκριση μεταξύ οφθαλμολογικών και νευρολογικών αιτιών είναι απαραίτητη για την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας και την πρόληψη σοβαρών επιπλοκών.